Μια κοινή μεθοδολογική γλώσσα για τη μέτρηση της βιωσιμότητας του τουρισμού
Το Κέντρο Έρευνας και Παρακολούθησης του Παράκτιου και Θαλάσσιου Τουρισμού στην Ανατολική Μεσόγειο (RMCMED) βασίζεται σε μια συνειδητή μεθοδολογική επιλογή: την πλήρη ευθυγράμμιση του έργου μέτρησης και παρακολούθησης με το Στατιστικό Πλαίσιο για τη Μέτρηση της Βιωσιμότητας του Τουρισμού (Statistical Framework for Measuring the Sustainability of Tourism – MST).
Η επιλογή αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική παράμετρο. Η υιοθέτηση ενός κοινού, διεθνώς αναγνωρισμένου στατιστικού προτύπου επιτρέπει τη σύγκριση, τη συνδυαστική αξιοποίηση και την αξιόπιστη ερμηνεία των δεδομένων που παράγονται από διαφορετικές χώρες, στατιστικές υπηρεσίες, υπουργεία, παρατηρητήρια και ερευνητικούς οργανισμούς. Χωρίς αυτή την κοινή «γλώσσα», η περιφερειακή παρακολούθηση του παράκτιου και θαλάσσιου τουρισμού δεν μπορεί να είναι ουσιαστικά εφικτή.
Τι είναι το MST
Το Στατιστικό Πλαίσιο για τη Μέτρηση της Βιωσιμότητας του Τουρισμού (MST) αποτελεί το παγκόσμιο στατιστικό πρότυπο για τη μέτρηση των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών διαστάσεων του τουρισμού.
Αναπτύχθηκε υπό την ηγεσία του UN Tourism, σε συνεργασία με τη Στατιστική Υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών (United Nations Statistics Division – UNSD).
Το πλαίσιο εγκρίθηκε από την 55η Σύνοδο της Επιτροπής Στατιστικής των Ηνωμένων Εθνών, η οποία πραγματοποιήθηκε από τις 27 Φεβρουαρίου έως την 1η Μαρτίου 2024.
Με την υιοθέτησή του, το MST αποτέλεσε το πρώτο νέο παγκόσμιο στατιστικό πρότυπο για τον τουρισμό μετά τις Διεθνείς Συστάσεις για τις Τουριστικές Στατιστικές του 2008 (International Recommendations for Tourism Statistics – IRTS 2008) και το πλαίσιο των Δορυφορικών Λογαριασμών Τουρισμού (Tourism Satellite Account – TSA).
Το πρότυπο έχει εγκριθεί από τα 193 κράτη-μέλη των Ηνωμένων Εθνών.
Το MST ενοποιεί και επεκτείνει προϋπάρχοντα διεθνή στατιστικά πρότυπα, όπως:
- το Σύστημα Εθνικών Λογαριασμών (System of National Accounts – SNA),
- τους Δορυφορικούς Λογαριασμούς Τουρισμού (Tourism Satellite Account – TSA),
- το Σύστημα Περιβαλλοντικών-Οικονομικών Λογαριασμών (System of Environmental-Economic Accounting – SEEA),
δημιουργώντας ένα ενιαίο και συνεκτικό πλαίσιο για τη μέτρηση της βιωσιμότητας του τουρισμού και στις τρεις διαστάσεις της: οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική.
Γιατί το RMCMED ευθυγραμμίζεται με το MST
Στην Κοινή Δήλωση της Μεσσηνίας, που υπογράφηκε στις 7 Οκτωβρίου 2024, οι συμμετέχουσες χώρες δεσμεύτηκαν ρητά:
«Να αναπτύξουν ένα συνεκτικό μεθοδολογικό πλαίσιο για τη μέτρηση των επιπτώσεων του παράκτιου και θαλάσσιου τουρισμού στους παράκτιους προορισμούς από οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική σκοπιά, σύμφωνα με το Στατιστικό Πλαίσιο για τη Μέτρηση της Βιωσιμότητας του Τουρισμού (MST).»
Η δέσμευση αυτή αποτελεί τη μεθοδολογική βάση του έργου του Κέντρου. Στην πράξη, η ευθυγράμμιση με το MST επιτρέπει στο RMCMED:
- να χρησιμοποιεί την ίδια στατιστική «γλώσσα» με τον UN Tourism και τα εθνικά στατιστικά συστήματα, ώστε τα δεδομένα που παράγονται στην περιοχή να είναι συμβατά και συγκρίσιμα με τις επίσημες τουριστικές στατιστικές,
- να μετρά με ολοκληρωμένο τρόπο τις τρεις διαστάσεις της βιωσιμότητας — οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική — αντί να τις αντιμετωπίζει ως ανεξάρτητες διαδικασίες,
- να συγκρίνει παράκτιους και νησιωτικούς προορισμούς διαφορετικών χωρών με κοινά και συγκρίσιμα κριτήρια, στοιχείο απαραίτητο για ένα πραγματικά περιφερειακό σύστημα παρακολούθησης,
- να υποστηρίζει τη χάραξη πολιτικών που βασίζονται σε τεκμηριωμένα δεδομένα, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, αξιοποιώντας δείκτες με διεθνώς συμφωνημένους και σταθερούς ορισμούς.
Από το παγκόσμιο πλαίσιο στην Ανατολική Μεσόγειο
Το MST έχει σχεδιαστεί ως ένα γενικό διεθνές στατιστικό πλαίσιο.
Η εφαρμογή του σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή και σε μια εξειδικευμένη μορφή τουρισμού — όπως ο παράκτιος και θαλάσσιος τουρισμός στην Ανατολική Μεσόγειο — απαιτεί εξειδικευμένη μεθοδολογική προσαρμογή.
Αυτό περιλαμβάνει:
- την επιλογή και προσαρμογή των κατάλληλων δεικτών,
- τον καθορισμό της γεωγραφικής κλίμακας μέτρησης (παράκτιοι προορισμοί, νησιωτικοί προορισμοί και υποεθνικές τουριστικές περιφέρειες),
- τον προσδιορισμό αξιόπιστων πηγών δεδομένων,
- τον σχεδιασμό ρεαλιστικών κύκλων συλλογής και υποβολής στοιχείων από τις συμμετέχουσες χώρες.
Αυτό ακριβώς αποτελεί το αντικείμενο εργασίας του RMCMED.
Το έργο αυτό υλοποιείται από τη Διεύθυνση Έρευνας του Υπουργείου Τουρισμού, σε στενή συνεργασία με τις συμμετέχουσες χώρες, την ερευνητική κοινότητα και τον UN Tourism, και αποτυπώνεται αναλυτικά στο Μεθοδολογικό Πλαίσιο του Κέντρου (βλέπε Publications — The Framework).